Antički period u srpskom podunavlju srpski
Antički period se prvenstveno vezuje za Grčko – Rimsku civilizaciju, ali ova civilizacija nije bila u vakuumu, već su se odigravali događaji u životima okolnih naroda, od koji su mnogi deo interakcije sa njom. Prostor našog podunavlja Grci i Makedonci nikada nisu osvojili dok su Rimljani tek u prvom veku uspeli da zavladaju nakon vekova ratovanja sa Keltima, Ilirima, Panoncima, Skitima, Dačanima i Sarmatima.
Zato je antičko nasleđe podunavlja u Srbiji teško sagledati u celini, bez nasleđa naroda koji su neposredno predhodili dolasku Rimljana na ove prostore, posebno keltskog kulturnog nasleđa.
Keltsko kulturno nasleđe kod nas
- Najraniji pisani izvor o prisustvu Kelta na ovim prostorima govori o susretu Aleksandra Velikog sa delegacijom keltskih poglavara na Dunavu, u današnjoj Bugarskoj, 335. godine pre nove ere. Tom prilikom je zabeležena anegdota kako su na Aleksandrovo pitanje čega se Kelti plaše, keltski poglavari odgovorili da se “jedino plaše da im nebo ne padne na glavu”. Aleksandar je očekivao da će na to pitanje dobiti odgovor da se plaše njega, pa je besno zaključio da su Kelti arogantni, ali je ipak sa njima sklopio mir.
- Arheološki nalazi Keltske Latenske kulture na ovim prostorima se vezani za nešto kasniji period kada se nakon poraza keltske invazije na Grčku 279. godine pre nove ere, deo Kelta vraća u posavinu i podunavlje u današnjoj Srbiji i Hrvatskoj, i tu se trajno naseljava.
- U invaziji na Grčku su učestvovala mnoga keltska plemena, pa su se delovi tih plemena nakon poraza naselili u našim krajevima, što se može videti po imenima mesta: Taurinum (Zemun) po Tauriscima, Bononia (Banoštor) po Bojima. Vodeće keltsko pleme na ovim prostorima bili su Skordisci. Oni su ratovali sa Rimljanima više od 100 godina, od Siska na zapadu do severnih delova današnje Makedonije. Nakon što su potpali pod rimsku vlast nastavljaju da žive na ovim prostorima i postepeno se romanizuju.
Panonia Secunda & Moesia Superior
- Rimska civilizacija je ostavila mnoge tragove u našem podunavlju
- Prostor današnje Srbije je postao deo rimskog carstva na prelazu iz stare u novu eru, a 3. veka se toliko integrisao da je čak 18 rimskih careva rođeno na ovom prostoru. Prostorno najveći sromenik u samom gradu Rimu – Aurelijanov zid, izgradili su carevi Aurelijan i Prob, obojica rođni kod Sirmium-a (Sremske Mitrovice)
- Tek sa dolaskom Avara i Slovena, rimski gradovi u našem podunavlju konačno padaju, i više ih Rim neće moći obnoviti. Snažan uticaj Istočnog rimskog carstva zadržaće se još vekovima na ovim prostorima.
Bogatom antičkom nasleđu našeg podunavlja možete ovde pristupiti direkno očitavanjem QR koda, na nizu arheoloških lokaliteta, ili pretragom sajta.
Rimski lokaliteti su obično vidljiviji od keltski, sarmatskih i drugih panonskih naroda, zbog upotrebe opeke i kamena u gradnji, pa ćemo od njih početi…
Rekonstrukcija rimske kule na limesu – Speculum-a
Dunavski limes bio je kroz vekove usavršavan i unapeđivan, kako su napadi varvara postajali sve snažniji i opasniji, dok su oni koji su carstvo ugrožavali u ranim vekovima postajali rimski građani, legionari, pa i carevi, kao:
- Licinije
- Maksimin Daja
- Prob
-
Ritium
Surduk Reconnaissance and small-scale archaeological research conducted in 1955 at the site of Gradina, located on the elevated bank of the Danube, revealed the remains of an early Roman settlement from the 1st century and a Roman military camp with a necropolis of the 2nd-4th centuries. Also, surface finds of Roman construction and other mobile…
-
Celtic village
Indjija The Celtic Village is a thematic tourist complex located in the sports and recreation zone of Inđija, at the entrance to the city from the direction of Novi Sad. Inspired by the life of the Celts in this region about 2,300 years ago, the complex is fun and educational in nature and is primarily…
-
Burgenae
Novi Banovci fortress The remains of the Roman fortification and the large settlement of Burgena (Burgenae) are located on the bank of the Danube, on a high ridge, which today is called Gradina or Purger. In this military camp were stationed cohorts I Thracum civium Romanorum, III Alpinorumcuneus, and in late antiquity equituum Constantianorum, equites…
-
Belegiš
In the profile of the Danube bank at the place of “Duvarine”, it was previously observed that the foundations of the walls were made of lime mortar. In the coastal zone below this profile, abundant Roman archaeological material was isolated. It is probably a smaller military fortification that is directly connected to the castrum in…
-
Trajan’s Bridge and Pontes Fortress
The remains of Trajan’s bridge and Pontes castrum are located near the village of Kostol, 5 km downstream from Kladovo. The bridge, built between 103 and 105, is the work of the Syrian architect Apollodorus of Damascus. The length of the bridge with portals was 1133.90 m, and the part over the riverbed was 1071…
-
Lederata
Catra Lederata near Ram The course of the Danube near Ram turns to the north and makes a big bend, bypassing rocky and extremely steep cliffs, over 30 m high. Opposite Ram, closer to the left bank, a larger river island, ada Sapaja, was formed by drifts of river silt and sand, which was submerged…
-
Ancient collection of the City Museum in Sombor
About the Ancient Collection of the City Museum in Sombor The territory of today’s Bačka and Banat was inhabited by various Sarmatian tribes from the 1st to the 4th century. The arrival of the Sarmatians, a population of Iranian-Southern Russian origin, to the territory of Bačka brought about significant ethnic and economic changes. By settling…
Najveći gradovi antičkog podunavlja
Svakako naznačajniji rimski grad na proctoru današnje Srbije bio je Sirmium (Sremska Mitrovica) koji je u više navrata bio i prestonica Rimskog carstva, i koji je na vrhuncu imao oko 100.000 stanovnika, ali su takođe veoma značajni gradovi bili i Viminacium (kod današnjeg Kostolca) sa oko 50.000 stanovnika i ne mnogo manja Bassianae (Donji Petrovci blizu Inđije).
Viminacijum
- Римски војни логор и град настао је у I и трајао до почетка VII века.
- Био је један од најзначајнијих легијских логора на Дунаву, а извесно време и главни град римске провинције Горње Мезије, која је обухватала највећи део Србије, северну Македонију и део северозападне Бугарске.
- Овде је 211. године Септимије Север прогласио царем свога сина Каракалу.
- Процењује се да је град имао 48 хиљада становника а у њему су такође боравиле две легије, легија IV Флавија и легија VII Клаудија.
Sirmijum (Sremska Mitrovica)
- Sedište provincije Panonia Secunda
- Prestonica Rimskog carstva za vreme nekoliko rimskih careva poreklom iz okoline Sirmium-a
- U vremenu kulminacije moći grada (4. vek) Sirmijum je u jednom trenutku imao i preko 100.000 stanovnika, što bi u današnjem vremenu odgovaralo statusu i značaju Londona.
- Rimski car-filozof Marko Aurelije umro je u Sirmijumu 180. godine od kuge, a ne kao što se u filmovima i dobrom delu istorijske literature navodi u Vindoboni (današnji Beč).
- Od 4. do 6. veka napredak Sirmijuma su prekinuli, tada česti, napadi Varvara: Goti, Huni, Gepidi … Završni udarac zadali su Avari,505. godine, posle čijeg je razornog napada stanovništvo pobeglo, a grad zapaljen.
“Sirmijum (Sremska Mitrovica) se u Itinerariumu Antonini pominje kao grad koji je poznačaju jednak Milanu, Akvileji, Nikomediji, Antiohiji i Aleksandriji. O njemu se govori i kao o važnom trgovačkom gradu od II veka nadalje. Grad je od I do VI veka administrativni centar provincije Pannonia Secunda, povremena carska rezidencija i episkopsko sedište u ranohrišćanskom periodu. ”
mr. sci. Maja Đorđević
Arheolog-savetnik, RZZSK
