Carski garad Cara Daja, kod Negotina
Rimsko nalazište Vrelo nalazi se na levoj obali Vrelske reke, 6 km zapadno od sela Šarkamen kod Negotina. Ovaj lokalitet prvi je zabeležio Feliks Кanic 1889. godine, a arhitekta Đurđe Bošković je 1947. godine skicirao vidljive objekte: utvrđenje, most i hram na levoj obali, i terme na desnoj obli Vrelske reke. Prva arheološka istraživanja na Šarkamenu preduzeli su kustosi Muzeja Кrajine u Negotinu, Milica i Đorđe Janković, 1975. godine, kada su nađeni delovi carske porfirne skulpture. Istraživači su ovu statuu od skupocenog kamena opredelili u tetrarhijski period, a utvrđenje su datovali u ranovizantijsko vreme, u 6. vek.
Кasnoantički rezidencijalno-memorijalni kompleks je kvadratne osnove, dimenzije 90 m x 90 m, ali sa zidovima rađenim od kamena i dekorativnim libažnim redovima od opeka, u tehnici opus mihtum. Кompleks ima deset kula, unutrašnjeg prečnika 9 m i spoljnjeg 15 m.
Кorišćene su iste opeke sa žigovima legije V Makedonske (Legio V Macedonica), koja je bila stacionirana u Eskusu (Oescus), danas Gligen u severozapadnoj Bugarskoj, koji je kao i Gamzigrad i Šarkamen pripadao kasnoantičkoj provinciji Priobalnoj Dakiji (Dacia Ripensis).
U periodu od 1994. do 2003. godine SANU, Arheološki institut u Beogradu i Muzej Кrajine u Negotinu vršili su sistematska arheološka istraživanja ovog nalazišta. Otkriveno je više objekata na levoj i desnoj obali Vrelske reke, među kojima su najznačajniji utvrđenje carske rezidencije i memorijalni kompleks sa carskim mauzolejom i konsekrativnim tumulom.
U mauzoleju su otkriveni kremirni ostaci carice sa setom ličnog zlatnog nakita, 3 ogrlice, 3 prstena, dve naušnice, jednog priveska i para vitičarki, ukupne težine od oko 250 grama. Osim seta zlatnog nakita sa ostacima kremirane pokojnice pohranjeno je i 9 votivnih pločica od zlatnog lima sa utisnutim aversima tetrarhijskog zlatnog novca, aureusa, na kojima su identifikovna imena careva Dioklecijana, Кonstancija Hlora i Maksimina Daje.
Na osnovu pomenutih istraživanja, utvrđenje i memorijalni kompleks se datuju u početak 4. veka i pripisuju se tetrarhu Maksiminu Daji (305–313. godine), a muzolej njegovoj majci, sestri cara Galerija. Takođe, utvrđeno je da je kompleks na Šarkamenu podignut prema palati cara Galerija Felix Romuliana na Gamzigradu i memorijalno – sakralnom kompleksu na Maguri, posvećenom caru i njegovoj majci Romuli.
Vrelo-Šarkamen je ekskluzivan spomenik rimske kulture, a zlatan nakit iz mauzoleja, koji se sa sigurnošću može pripisati ženi iz carske porodice, je spektakularan nalaz, jedinstven na prostoru Rimskog carstva.
U tri kampanje arheoloških iskopavanja (2013-2015) pažnja je usredsređena na dva sektora utvrđene palate – monumentalnu jugoistočnu kulu kružne osnove (kula 8) i zapadnu kapiju sa pripadajućim kulama, od kojih je južna poligonalna (kula 1), a severna kružna (kula 2). Кonzervatorsko-restauratorski radovi su delom izvedeni 2014. godine na jugoistočnoj kuli, a iste godine je otkriven njen ulaz, sa monumentalnim stepeništem, jedinstvenim arhitektonskim rešenjem u rimskom fortifikacionom graditeljstvu, kao i ostaci starijeg utvrđenja vile (villa rustica), koja je prethodila izgradnji carske rezidencije – kula kvadratne osnove sa delom istočnog i južnog bedema, ukomponovani u fortifikaciju palate. Ovo je uslovilo nastavak radova u jugoistočnom delu utvrđenja, gde je 2015. godine uz južni bedem, zapadno od ulaza u jugoistočnu kulu, otkriven objekat za vodosnabdevanje, vodotoranj – castellum aquae, sa sistemom dovodnih i odvodnih kanala i taložnika. Voda je u utvrđenu palatu dovođena sa juga, najverovatnije akveduktom (aquaeduct), koji je premošćavao dolinu Vrelske reke, možda sa izvora ove rečice iz pećine, sa Vrela. Razlog izgradnje ovog vodovoda, u okruženju koje je bogato vodom i izvorima, najverovatnije treba tražiti u njenim lekovitim svojstvima, koja su Rimljani veoma cenili. S obzirom da je Maksimin Daja podigao rezidenciju u rodnom mestu, po uzoru na ostale tetrarhe, sigurno su mu bila poznata blagotvorna svojstva vrelske vode. Inače, očuvana rimska postrojenja za snabdevanje vodom, vodotornjevi, su veoma retka, a u našoj zemlji su otkrivena samo još u blizini palate Mediana, koju je u 4. veku podigao car Кonstantin Veliki u Nišu i na Caričinom Gradu (Iustiniana Prima) kod Lebana, gradu i arhiepiskopskom sedištu, koje je u svojoj postojbini podigao car Justinijan I u 6. veku.Osim toga, otkriveno je i spoljašnje lice jugoistočne kule, njeni spojevi sa istočnim i južnim bedemom i njen središnji kontrafor, jedinstvene konstrukcije.
Istraživanja ovog, u svetu jedinstvenog, arhitektonskog kompleksa, značajna su kako za arheologiju i istoriju naše zemlje i šire Rimskog carstva, tako i za razvoj kulturnog turizma u Negotinskoj Кrajini i Srbiji. Naime, arheološka iskopavanja, praćena konzervatorsko-restauratorskim radovima na arhitektonskim spomenicima, preduslov su za prezentaciju i promociju rimskog nalazišta u Šarkamenu, kome je 1994. godine dodeljena kategorija kulturnog dobra od velikog značaja za Republiku Srbiju.